گزیده بیانات رهبر شهید انقلاب در مورد حافظ شیرازی

بیستم مهرماه، قرین نام شاعری است که مهرش در عمق جان مردم این سرزمین نشسته و شعرش در ذهن و بر زبان جاری است. یادداشت زیر بخشی از بیانات رهبر شهید انقلاب است که درآستانه «روز حافظ» منتشر می شود.



به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز فارس
،بیستم مهرماه، قرین و همنیشن نام شاعری است که مهرش در عمق جان مردم این سرزمین نشسته و شعرش در ذهن و بر زبان ایشان جاری است. شاعری که متعلق به همه ی قرن ها و محبوب همه ی قشرهاست. یادداشت زیر بخشی از بیانات رهبر شهید انقلاب است که درآستانه «روز حافظ» منتشر می شود.

کسی مثل حافظ، با آن شعر زرین مرصع که باید گفت: واقعا نشان دهنده ی اوج سخن ‏فارسی است؛ یعنی هرچه من در تاریخ ادبیات خودمان نگاه می کنم، نمی توانم سخن ‏دیگری به اوج سخن حافظ پیدا کنم که همه ی خصوصیات لازم در یک کلام زیبا و والا را ‏داشته باشد - همه ی خصوصیات در شعر حافظ وجود دارد و در آن می شود پیدا کرد.

 بیانات در دیدار استادان زبان فارسی 12/12/1377 "هنرمند باید خود را به حقیقتی متعهد بداند. آن حقیقت چیست؟ این که هنرمند در چه ‏سطحی از اندیشه قرار دارد تا بتواند همه و یا بخشی از آن حقیقت را ببیند و ‏بشناسد، بحث دیگری است. البته هرچه اندیشه و فکر و درک عقلانی بالاتر باشد، ‏می تواند به آن درک ظریف هنری کیفیت بیشتری بدهد. حافظ شیرازی صرفا یک ‏هنرمند نیست؛ بلکه معارف بلندی نیز در کلمات او وجود دارد. این معارف هم فقط با ‏هنرمند بودن به دست نمی آید؛ بلکه یک پشتوانه ی فلسفی و فکری لازم دارد. باید ‏متکا یا نقطه ی عزیمت و خاستگاهی از اندیشه ی والا، این درک هنری و سپس تبیین ‏هنری را پشتیبانی کند. البته همه در یک سطح نیستند؛ توقع هم نیست که چنین ‏باشند. بیانات در دیدار اصحاب فرهنگ و هنر 01/05/1380 من مکرر به دوستان گفته ام «شاعری رشد می کند که اگر در جایی، یک آدم خبره ‏‏ [حالا نمی گوییم هر کس. نه؛ یک آدم خبره.]گفت «آقا؛ این غزل را پاره کن و دور ‏بریز»، آن را راحت پاره کند و دور بریزد. یعنی به قول ما مشهدیها: «دلش بار بدهد که ‏پاره کند و دور بریزد.» چنین شاعری، خوب می شود و پیش می رود. اما اگر نه؛ چون ‏شعر زاده ی طبع اوست، به آن علاقه مند شود و حیفش بیاید و هر مصرعش را بخواهد ‏نگهدارد، این شاعر خراب می شود. من، در مورد حافظ اعتقادم این است. البته ‏قرینه ای و دلیلی ندارم؛ اما مجموعا آدمی چنین می فهمد که حافظ احتمال دارد ده ‏برابر این دیوان که از او مانده است شعر گفته باشد. یعنی آدمی که چنین طبعی ‏دارد؛ در این اوج واقعا بی نظیر است و شصت - هفتاد سال هم عمر کرده است، ‏نمی تواند همین چهار پنج هزار بیت شعر را داشته باشد. او یقینا خیلی بیشتر از اینها ‏شعر گفته است؛ ولی اینها برگزیده ی خود اوست. یعنی خودش شعر را می شناخته و ‏شعرشناس بوده است. پس، جا هایی را که نپسندیده، دور ریخته و جا هایی را خودش ‏درست و اصلاح کرده تا این، درآمده است؛ لذا در اوج است. والا اگر این نبود - ‏به هرحال، شعر خوب در همه ی دیوان ها هست - حافظ، حافظ نمی شد؛ یک شاعر خوب ‏می شد. ‏ بیانات در دیدار شعرای مشهد 25/05/1380 نمی شود باور کرد کسی مانند حافظ شصت، هفتاد سال عمر کند، اقلا پنجاه سال ‏شعر بگوید و فقط به قدر همین دیوانی که از او بر جا مانده است، شعر گفته باشد. آیا ‏این قابل باور است؟! می شود قبول کرد که حافظ با آن طبع شعر والای خود، پنجاه ‏سال شعر بگوید و فقط توانسته باشد پانصد غزل ارائه دهد؟! قابل باور نیست! ‏می خواهم این طور بگویم که حافظ اقلا ده برابر آنچه که از او باقی مانده، شعر گفته؛ ‏اما نه برابرش را دور ریخته است! چنین بوده که حافظ، حافظ شده است؛ کمااین که ‏اگر برخی از شعرای مکثار گذشته هم بدین نحو به تصفیه ی شعر خود می پرداختند، ‏حداقل حافظ دوم یا شاعر بلند مرتبه ای می شدند. به عنوان مثال، غزل های خوب و ‏درجه ی یک صائب تبریزی، معلوم نیست خیلی به غزل حافظ باج بدهد؛ اما در ‏شعر های بدش گم شده است! یا مثلا حزین لاهیجی، اگر از چند هزار غزل خود، ‏پانصد غزل ناب و درجه ی یک برمی گزید و ارائه می کرد، معلوم نبود شعرش با شعر ‏حافظ، آن قدری که الان تفاوت دارد، تفاوت می داشت. مقصود این است که هر کس ‏شعر بد خود را پاره کرد و دور ریخت و حتی در بایگانی ذهن، نگه نداشت، او برده ‏است! ‏ بیانات در دیدار جمعی از شعرا، به مناسبت سالروز میلاد امام حسن 06/11/1375‏ "البته اگر بگویم بکوشید تا مثل حافظ بسرایید، می ترسم نشود. مثل حافظ نه قبل و ‏نه بعد از او کسی نیامده است. حقیقتا هیچ کس نتوانسته مثل حافظ غزل بگوید. ‏حافظ مقوله ی دیگری است و بالاتر از همه است. ‏ تصور من این است که حافظ شعرش را صد بار پرداخت کرده است. به همین دلیل ‏غزل های او در حد اعلای یکدستی و صافی است. اصلا ممکن نیست که شعر به ‏محض صادر شدن از طبع، خود به خود صاف و بی غل و غش باشد. بالاخره مقداری ‏پرداخت لازم دارد. البته این را هم فراموش نکنید که اگر شعر «جوهر» نداشته باشد، ‏هرچه پرداختش کنید، چیزی درنمی آید  بیانات در دیدار شعرای استان فارس ‏‏30/08/1373‏

نظرات

captcha